[Review Sách] Khúc Đồng Dao Lấm Láp – Tuổi Thơ Là Khởi Nguồn Của Cuộc Sống

Cho chó về quê

Cho dê đi học

Cho cóc ở nhà

Cho gà bới bếp

Ù à ù ập

Đã có biết bao thế hệ trẻ em Việt Nam sinh ra, được nuôi dưỡng và lớn lên giữa bầu không khí gần gụi, thô sơ của những khúc đồng dao nước Việt. Đồng dao là thơ ca dân gian truyền miệng của trẻ em, dùng khi vui chơi, và hầu hết đều ăn sâu, trở thành một phần rất đỗi tự nhiên trong mỗi đứa trẻ. Năm câu đồng dao có vần có điệu trên bằng một cách nào đó, theo một sự sắp xếp rất trong trẻo, rất thơ đã gói gọn ghẽ tuổi thơ của tác giả, nhỏ xinh và bình dị đứng giữa hàng loạt tác phẩm tên tuổi khác của Việt Nam đầu thế kỷ XXI. Khúc Đồng Dao Lấm Láp của Kao Sơn không phải là một sự ngẫu hứng, bởi đồng dao, ca dao, tục ngữ và những giá trị dân gian sẽ còn sống mãi trong lòng văn chương nước nhà. Và tác giả muốn chúng ta sẽ không thể lãng quên khúc đồng dao của chính ông, có lẽ chỉ đơn giản vì qua một cuốn tiểu thuyết dài 170 trang, một đoạn đồng dao, một tuổi thơ lấm láp là cả cuộc sống. Cuộc sống hiện lên, chưa bao giờ thực đến thế.

Mở đầu tác phẩm là một cậu bé chập chững bước vào cuộc đời với những nét phác thảo hết sức thô vụng, hoang dại và ngây thơ. Sinh ra giữa một vùng quê Bắc bộ gắn liền với cái nghèo, cái thiếu thốn, nhưng dường như cái tình cảm và lòng trắc ẩn của con người đã vô tình xóa mờ đi những lằn ranh ấy. Có người bố điềm tĩnh, mẹ cứng cỏi và bà rất hiền. Cao lớn lên rất tự nhiên trong từng rung động xúc cảm cùng mọi chi tiết, sự vật nhỏ bé của cuộc sống. Với một trái tim nhạy cảm và rộng mở, cậu bé sẵn sàng vươn vai chạm tới những giấc mơ trong trí tưởng tượng của riêng mình. Và hầu hết những ước mơ ấy đều lấp lánh niềm vui chung của tất cả mọi người trong cuộc sống cậu. Thế nhưng, Cao cũng chẳng thiếu lúc gây ra những trò nghịch ngợm vô ý, dại dột và liên lụy đến người khác. Sau tất cả, tâm hồn cậu vẫn học hỏi, chuộc lỗi và thẩm thấu những biến đổi cảm xúc của mọi người, để rồi cố gắng trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình.

Mỗi người bạn của tuổi thơ tác giả là một sắc màu riêng biệt với những nét tính cách chẳng ai giống nhau. Nghĩa hiệp, thô thiển, dũng cảm, hào phóng, khôn lỏi, hiếu động… Dù đứa trẻ đó là ai, gia cảnh như thế nào, học hành ra sao. Tất cả chúng đều là những thực thể bé con với đầy thiếu sót, bồng bột nhưng trong trẻo và rất đáng yêu. Dường như mọi đứa trẻ đều ao ước được kết nối với nhau, được sống giữa làn mật ngọt của tình bạn. Sự dắt tay nhau vào cuộc sống của những đứa trẻ miền quê ấy khắc sâu trong lòng tác giả những bài học đầu tiên về sự can đảm, chân thành, niềm tin, sự biết nghĩ và biết thương con người.

Nỗi buồn cũng len lỏi vào trong từng thớ chỉ của cuộc sống tuổi thơ. Ban đầu chỉ là những nét chấm vô cùng nhỏ, về sau cứ loang mãi ra. Từ sự bất tin tưởng, lời nói và hành động rất nhỏ của người khác. Cho đến sự nhận thức được những ngang trái, trớ trêu của cuộc đời. Lắm khi, sự hồn nhiên đến mức thái quá của con trẻ, sự dùng nỗi buồn để thổ lộ với một nỗi buồn có thể tạo sát thương, hao tổn và đau đớn vô cùng. Có lẽ không thể nào quên được cảm giác cay cay nơi sống mũi khi Cao chạy về khóc vào ngực bố và nấc lên không muốn bố đi làm phục dịch ở ủy ban xã nữa. Sự câm lặng đến hóa đá của họ trong bóng chiều vàng khuất đã bộc lộ nỗi xót xa khôn cùng về gia cảnh và số phận con người. Chỉ một khoảnh khắc, chỉ một ánh mắt, chỉ một nốt lặng đã nói lên tất cả. Những giằng xé tâm lý và những xúc cảm mãnh liệt, dữ dội nhất của một đời người tưởng như yên ả.

Trong vô vàn những vết lấm láp của tuổi thơ ấy, ta sẽ cần rất nhiều sự kiên nhẫn, tỉ mẩn để nhận ra rằng mỗi con người đều có câu chuyện đời rất riêng. Họ chu du và thám hiểm khắp mọi ngóc ngách cuộc sống, để rồi, đến tận cùng, mọi ước ao vật chất, tiền bạc và phù phiếm đều chẳng còn một ly sức mạnh. Họ sẽ quay về quê hương nguồn cội, trở về với nơi bắt đầu của tất cả, với những gì nguyên sơ nhất – những giá trị căn bản làm nên ý nghĩa cuộc sống. Đến đây khúc đồng dao đã ru con người vào những nhịp điệu bồng bềnh mát rượi và cả những trắc trở, lồi lõm, góc cạnh của đời người, một cách có vần điệu và mộc mạc nhất.

“Ù à ù ập” Vĩ thanh có lẽ là phần đẹp nhất, đã ôm trọn ước nguyện sâu xa và giản dị của tác giả. Với ông, tuổi thơ lam lũ lấm láp nhưng mến thương luôn là một tài sản vô giá trong cuộc đời mình. Kao Sơn muốn cái di sản ấy sẽ tiếp tục được thế hệ trẻ, đặc biệt là các em thiếu nhi non tươi như những búp măng đón nhận, mong mỏi các em sẽ rung động trước những giá trị vô hình của cuộc sống; đồng thời khuyến khích con trẻ hãy sống một tuổi thơ duy nhất của riêng mình, với những tiếng cười hạnh phúc lạc quan, theo một cách có ý nghĩa và nhân văn, như nhà văn cũng đã từng.

Tác giả: H.Phuong – Nguồn Văn học 365

(*) Bản quyền bài viết thuộc về VH365. Khi chia sẻ, cần phải trích dẫn nguồn đầy đủ tên tác giả và nguồn 

Đam mê Văn Học – Gửi bài viết TẠI ĐÂY ]

BÀI VIẾT CÙNG TÁC GIẢ: